Vereniging van amateurtuinders Ede

Mengcultuur

Het doel van mengkultuur:

Als kruiden op de juiste plaats gezaaid of geplant worden helpen ze ongedierte en ziekten op een afstand te houden.
Hun geur beïnvloed de houdbaarheid en de smaak van fruit en groenten en het lokt bijen, hommels en andere nuttige insekten aan.
Dit werd door velen in de praktijk positief ervaren. Ook de wetenschap sluit zijn ogen niet meer voor het fenomeen van de wisselwerking tussen verschillende soorten planten.
Zo is bewezen, dat men de vitaminenverhouding door de goede buurplant noemenswaardig kan verhogen (bijv. het caroteengehalte verhoogd zich bij erwten door in zijn buurt mosterd te zaaien). Als u de kruiden in de tuin zet, verdeel de kruiden dan niet alleen in het groenten-, bloemen-, en fruitbed, maar reserveer ook een gedeelte dat alleen voor uzelf is bedoeld.
Het is praktisch als u de kruiden, die u voor het eten gebruikt, niet uit de hele tuin hoeft te zoeken, maar dicht bij de keuken, in een apart kruidenbed, heeft staan. Zo kunt u snel de nodige kruiden plukken.

Alle éénjarige kruiden zijn bijzonder geschikt voor de mengkultuur.

Basilicum

past goed bij "late zaailingen" zoals augurken, courgette, tomaten en venkel. Vooral bij augurken komt de combinatie goed naar voren; de augurken dragen rijkelijk vruchten en blijven lang voor meeldauw beschermd.
Na de ijsheiligen kunt u de voorgekweekte basilicum rechts en links naast de rijen augurken uitplanten, op een afstand van 30 - 40 cm.

Bonenkruid

zaaien of planten we naast de rijen met bonen. Het verbeterd de smaak en houdt de zwarte bonenluis op een afstand. Slaplanten en rode bieten worden ook gunstig beïnvloedt door het bonenkruid. Ik heb bonenkruid staan als vaste plant.

Bernagie / Borage

In de volksmond wordt dit ook komkommerkruid genoemd, door zijn licht naar komkommer smakende blad.
Het heeft zich op het gebied van ongedierte-afwijzing volgens velen uitermate bewezen bij koolrabi en vele andere koolsoorten. Vanwege de behaarde bladeren mijden ook slakken deze planten. Toch kan, doordat borage uitbundig kan groeien, het de andere planten schaden en kunt u ze beter aan de randen van het groentenbed planten. Ook naast rijen aardappels, erwten en sperziebonen komt borage goed tot zijn recht en heeft zijn doel meermaals bewezen.

Dille

bevordert vooral het opkomen van worteltjes. Mogelijk is dille en wortelzaad te mengen (verhouding 1 op 3, dus 1 dille en 3 wortel) en beiden samen uit te zaaien. De kiemende dillezaadjes bewerkstelligen dat de wortels sneller en gelijkmatiger kiemen. Als de dille begint te bloeien, trekken we de planten tussen de wortels uit, zodat deze meer plaats krijgen om te groeien. De dille profiteert ook van de wortels, zodat deze auromatischer smaakt en ze worden maar zelden door bladluizen bezocht. Ook tussen augurken en komkommers, koolsoorten, rode bieten en uien heeft dit alles zo zijn voordelen.

Kervel

is bijzonder goed geschikt voor meezaaien tussen slasoorten. Het houdt meeldauw, bladluizen en slakken
op een afstand en zou ook de mieren moeten verdrijven!

Mosterd

is geschikt als voor- en tussenteelt bij vele soorten groenten.
Voorzichtig moet men zijn bij kruisbloemigen, omdat ze nauw verwant zijn!

Kamille

bevordert de weerstand van bonen, erwten, slasoorten en spinazie tegen schimmelziekten.

Knoflook en uien

- werken schimmelafwerend tussen de aardbeien
- beschermen wortels tegen ziekten en houden de wortelvlieg op een afstand.
- knoflook verdrijft woelmuizen, als u het om lelies en vruchtbomen zet.
- onder perzikbomen helpt het tegen krulziekte.
- en het maakt de geur van rozen intensiever, een effect dat al in de 16e eeuw bekend was - in
  de Provence - Frankrijk!

Oost-indische kers

weert door hun scherpe geur schadelijke insekten af, vooral luizen. Ze wordt daarom, na de laatste nachtvorst, onder jonge vruchtbomen gezaaid. Vanaf de eerste herfstvorst, waardoor de O-I-kers afsterft, bedekt deze bijenvriend de grond, waardoor de afvallende vruchten minder snel rotten en het helpt zo ook de bodem te verbeteren!

Goudsbloemen

begeleiden graag tomaten, koolsoorten en bonen, maar ook frambozen en steenvruchten (zoals kersen, abrikozen, perziken en pruimen) en bewijzen hun diensten ook op andere plekken in de tuin. Ze zaaien zich steeds weer uit en daar waar ze niet storen, zouden ze moeten mogen blijven staan. De bloemen worden door de jaren heen wel steeds kleiner en lichter. Wil men grote donkere bloemen, dan moet men elke 3 - 4 jaar opnieuw zaaien!

Meerderjarige kruiden zijn zeker zeer geschikt voor mengkultuur. Toch blijft het makkelijk ook deze planten in een groepje dicht bij huis te hebben staan, om direkt te kunnen gebruiken in de keuken. Ook hier zijn weer planten waar u niet buiten kunt:

Citroenmelisse

Het is een winterharde, meerjarige plant en is vers en gedroogd te gebruiken. Dit kruid wordt al meer dan 2000 jaar gebruikt, vroeger was het al bekent bij de Grieken. Het werd in Europa 'hartelust' genoemd en een Zwitserse arts omschreef het eens als 'levenselixer'. Hij geloofde nl. dat het kruid een mens weer tot leven kon brengen (1696).
Tegenwoordig wordt het gebruikt binnen de aromatherapie om depressies te verminderen. Het is een opvrolijkend kruid! In de keuken kun je de verse bladeren gebruiken in salades, witte sauzen voor bij de vis, in mayonaise en dressings. Toevoegen aan fruitsalades, custardpudding en allerlei vruchtendranken. Een aftreksel van verse bladeren voor melissethee is ook heerlijk. Ook bij het maken van kruidenazijn is het goed te gebruiken. De bladeren zijn ook medicinaal te gebruiken; na een insektenbeet of zweertje direkt bedekken met vers blad of kneus de bladeren vooraf. Voor verlichting bij chronische bronchitis, kou bij koorts, hoofdpijn en om spanningen te verminderen is het drinken van citroenmelisse-thee goed om dat alles te verminderen. (Hier geldt natuurlijk altijd, dat als het niet voldoende werkt, u toch naar uw huisarts moet gaan!)

Paardebloemen

bevordert zijn groene buren de ijzeropname en heelt het bleek worden van het blad. (Chlorose).Vooral bij oude perenbomen heeft de paardebloem zich goed bewezen.
U kunt in het voorjaar de gele paardebloemen plukken en er thee van zetten. Maar ook als groente of als ingrediënt van likeur is het geschikt. Het dagelijks plukken verhindert ook nog het veroveren van de gehele tuin, waardoor deze parapluvormige zaadschermen, die bij kinderen zeer geliefd zijn, uw hele tuin kunnen veroveren en in een gele bloemenzee kunnen omtoveren.

Salie, Majoraan, thijm en hysop

hebben bewezen ongedierte afte weren op vele soorten groenten. Ofwel u omrandt elk bed met 1 soort kruid of u wisselt de kruiden af aan elke kant. Probeert u het maar uit en verzamel zo uw eigen ervaringen.

Majoraan en uien

helpen elkaar en zijn goede partners. ook mieren hebben een weerzin tegen majoraan, dat was zelfs al in de 15e eeuw bekend.

Lavendel, Rozemarijn en Wijnruit

plant men daar waar mieren heel storend zijn. In kloostertuinen groeit lavendel tussen de rozen en beschermt zo tegen bladluizen, maar ook qua kleur staat het heel mooi.

Wijnruit

Wijnruit is al eeuwenlang bekent en met verschillende redenen gebruikt en geprezen. Zo beweerden Leonardo da Vinci en Michelangelo beiden dat zij, dank zij de metafysische krachten van wijnruit, hun gezichtsvermogen en creatieve vermogens hadden verbeterd. Het kruid was in vroeger tijden ook een belangrijk onderdeel van mirthidate, dat was een Grieks tegengif voor allerlei kwalen. Het blad van de wijnruit inspireerde tot de tekening van de klaveren uit het kaartspel. Wijnruitblad smaakt bitter en moet daarom ook alleen in kleine hoeveelheden gebruikt worden. Het geeft een muskusachtige smaak aan roomkaas, eier- en visgerechten. U kunt het vermengen met damastpruimen en wijn voor een heerlijke vleessaus.
Opmerking:  Als u wijnruit gebruikt voor medicinale doeleinden, zoals thee ter stimulatie van de menstruatie, eetlust, transpiratie en galproductie of u voegt het toe aan kompressen bij wonden en huidzweren, enzovoorts, dan dient u dit alleen onder strikte medische begeleiding te doen. Nooit gebruiken tijdens de zwangerschap.
Soms veroorzaakt het huidirritaties!!!

Bieslook

zou de wortelvlieg nog beter verwijdert houden van de wortels dan de uien. Toch heeft bijna niemand zoveel bieslook nodig om hem rijendik tussen de wortels te zaaien. Maar aan de randen van het wortelbed mag het eigenlijk niet ontbreken! Het blad van bieslook is in oneindig veel variaties te gebruiken in de keuken. Onder andere kunt u bieslook fijngeknipt strooien op salades en sandwiches, in soepen en gebruiken als garnering. Zelfs de bloemen zijn heerlijk en mooi te gebruiken als aankleding over een salade heen. Bieslook is ook heerlijk in roomkaas, kruidenboter en slasauzen.

Knoflook-bieslook

is ook familie van de bieslook, uien en knoflook familie. Zoals de naam al zegt, heeft het een lichte knoflooksmaak. Het is op dezelfde manier te gebruiken als de gewone bieslook.

Peterselie en Tuinkers

moet men uitgekiend een plaats geven in de tuin. Omdat ze beiden atherische oliën bevatten kunnen ze zwakkere buurplanten beïnvloeden. Kropsla bijvoorbeeld vormt geen krop, maar schiet gelijk door! Tomaten daarentegen beïnvloedt hij positief! Peterselie is rijk aan vitaminen, mineralen en het antiseptische chlorophyl, waardoor ze dus een nuttige alswel een aantrekkelijke tuinplant is. Men kan het rauw versnippert verstrooien over salades, sandwiches, eiergerechten, groentensoepen, gekookte aardappelen en bij vis. Ook goed toe te voegen aan mayonaise en vele klassieke sauzen.